Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:

BANKALARCA KAMUYA AÇIKLANACAK FİNANSAL TABLOLAR İLE BUNLARA

İLİŞKİN AÇIKLAMA VE DİPNOTLAR HAKKINDA TEBLİĞ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Genel Hükümler

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, bankaların 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, Türkiye Muhasebe Standartlarını uygulayarak düzenleyecekleri konsolide ve konsolide olmayan finansal tabloların biçim ve içerikleri ile bunların açıklama ve dipnotlarıyla birlikte kamuya açıklanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

(2) Bankalar, bu Tebliğin konsolide finansal tabloların düzenlenmesine ilişkin hüküm ve eklerinden yararlanarak konsolide olmayan finansal tabloları ve bunlara ilişkin açıklama ve dipnotları da düzenlemekle ve kamuya açıklamakla yükümlüdürler.

(3) Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar bu Tebliğ hükümlerine tabidir.

Dayanak

MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 37, 38 ve 93 üncü maddesi ileBankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrası hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3- (1) Bu Tebliğde yer alan;

a) Ana ortaklık banka: 8/11/2006 tarihli ve 26340 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan ana ortaklık bankayı,

b) Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,

c) Donuk alacak: 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin Belirlenmesi ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan donuk alacakları,

ç) Finansal araç: Türkiye Muhasebe Standartlarında yer alan finansal araçları,

d) Finansal rapor: Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde yer alan ara dönem ve yıl sonu finansal raporunu,

e) Finansal tablo: Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan finansal tabloları,

f) Finansal varlık: Türkiye Muhasebe Standartlarında yer alan finansal varlıkları,

g) Finansal borç: Türkiye Muhasebe Standartlarında yer alan finansal borçları,

ğ) Kanun: 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,

h) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,

ı) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

i) Nitelikli pay: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan nitelikli payı,

j)Özel amaçlı menkul kıymetleştirme şirketi (ÖMKŞ): Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan özel amaçlı menkul kıymetleştirme şirketini,

k) Türkiye Muhasebe Standardı: Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yürürlüğe konulan Türkiye Muhasebe Standartları ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları ile bunlara ilişkin ek ve yorumları,

ifade eder.

Genel hükümler

MADDE 4- (1) Nazım hesaplar ile birlikte bilanço (finansal durum tablosu), gelir tablosu (kâr ve zarar cetveli), özkaynaklarda muhasebeleştirilen gelir gider kalemlerine ilişkin tablo (diğer kapsamlı gelir tablosu), özkaynak değişim tablosu, nakit akış tablosu ile kâr dağıtım tablosundan oluşan finansal tablolar, mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarınca Ek-1’de, katılım bankalarınca Ek-2’de, “TFRS 9 Finansal Araçlar” Standardını 1/1/2013 tarihi öncesi hesap dönemlerine ilişkin finansal tablolarında uygulamak isteyen mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarınca Ek-5 ve Ek-1’de, katılım bankalarınca Ek-6 ve Ek-2’de yer alan şekil ve içerikte hazırlanır. TFRS 9 uygulamasını seçen bankalar tarafından, yeni uygulama ile önceki uygulama arasındaki farklılıkların yansıması dipnotlarda açıklanır. Türkiye Muhasebe Standartlarına göre oluşturulması gereken açıklama ve dipnotlar ilgisine göre bankalarca bu Tebliğ kapsamında belirlenen sistemi bozmadan ilgili bölüm, madde, fıkra, bent ve alt bendi izleyecek şekilde düzenlenir.

(2) Kamuya açıklanacak finansal raporların giriş kısmında yer alacak hususlar aşağıda belirtilmiştir:

a) Ana ortaklık bankanın ticaret unvanı, genel müdürlüğünün adresi, telefon ve faks numaraları, internet sayfası adresi ve elektronik posta adresi ile raporlama dönemi,

b) Ana ortaklık bankanın kuruluş tarihi, başlangıç statüsü, anılan statüde meydana gelen değişiklikleri ihtiva eden tarihçesi,

c) Ana ortaklık bankanın sermaye yapısı, yönetim ve denetimini doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikte elinde bulunduran ortakları, varsa bu hususlarda yıl içindeki değişiklikler ile dahil olduğu grup,

ç) Ana ortaklık bankanın, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, denetim komitesi üyeleri ile genel müdür ve yardımcılarının, varsa bankada sahip oldukları paylara ve sorumluluk alanlarına ilişkin açıklamalar,

d) Nitelikli paya sahip kişi ve kuruluşlara ilişkin açıklamalar:

e) Ana ortaklık bankanın hizmet türü ve faaliyet alanlarını içeren özet bilgi,

f) Finansal raporda yer alan bilgilerin “bin Türk Lirası” olarak hazırlandığı,

g) Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğ ile Türkiye Muhasebe Standartları gereği yapılan konsolidasyon işlemleri arasındaki farklılıklar ile tam konsolidasyona veya oransal konsolidasyona tabi tutulan, özkaynaklardan indirilen ya da bu üç yönteme dahil olmayan kuruluşlar hakkında kısa açıklama,

ğ) Ana ortaklık banka ile bağlı ortaklıkları arasında özkaynakların derhal transfer edilmesinin veya borçların geri ödenmesinin önünde mevcut veya muhtemel, fiili veya hukuki engeller.

(3) Bankalar, kamuya açıklayacakları finansal raporlarını Ek-3’te yer alan içerikte düzenlemekle yükümlüdürler. İlave açıklama ve dipnot oluşturulması durumunda, bu husus banka tarafından bu Tebliğ’de yer alan sıralamaya göre finansal raporun içeriğine yansıtılır.

(4) Bankalar Ek-4’te yer alan tablodaki karşılaştırma dönemlerini esas alarak kamuya açıklanacak ara döneme ve yıl sonuna ilişkin konsolide ve konsolide olmayan finansal tabloları hazırlarlar.

(5) Bankalar, kamuya açıklama yükümlülüğüne uyuma ve söz konusu açıklamaların doğruluğu, sıklığı ve uygunluğunun değerlendirilmesine yönelik yazılı politikalar oluşturur.

İKİNCİ BÖLÜM

Muhasebe Politikaları

Sunum esasları

MADDE 5- (1) Kamuya açıklanacak finansal tablolar ile bunlara ilişkin açıklama ve dipnotların doğru bir biçimde anlaşılabilmesi için;

a) Finansal tablolar ile bunlara ilişkin açıklama ve dipnotların Türkiye Muhasebe Standartları ve Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak hazırlandığının,

b) Finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan değerleme esaslarının,

c) Finansal tabloların doğru olarak anlaşılması için izlenen muhasebe politikalarının,

ç) Konsolide finansal tablolar hazırlanırken farklı muhasebe politikaları uygulanmış olan kalemler ile bunların konsolide finansal tablolardaki ilgili kalemlerin toplamına oranlarının,

açık şekilde belirtilmesi şarttır.

Muhasebe politikalarına ilişkin açıklamalar

MADDE 6- (1) Ana ortaklık bankalarca hazırlanan finansal tablolara ilişkin açıklama ve dipnotların birinci kısmını muhasebe politikalarıyla ilgili açıklamalar oluşturur.

(2) Muhasebe politikalarına ilişkin olarak aşağıdaki hususlarda açıklamalar yapılır;

a) Finansal araçların kullanım stratejisi ve yabancı para cinsinden işlemlere ilişkin açıklamalar,

b) Konsolide edilen ortaklıklara ilişkin bilgilerin sunumu,

c) Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile türev ürünlere ilişkin açıklamalar,

ç) Faiz gelir ve giderlerine ilişkin açıklamalar,

d) Ücret ve komisyon gelir ve giderlerine ilişkin açıklamalar,

e) Finansal varlıklara ilişkin açıklamalar,

f) Finansal varlıklarda değer düşüklüğüne ilişkin açıklamalar,

g) Finansal araçların netleştirilmesine ilişkin açıklamalar,

ğ) Satış ve geri alış anlaşmaları ve menkul değerlerin ödünç verilmesi işlemlerine ilişkin açıklamalar,

h) Satış amaçlı elde tutulan ve durdurulan faaliyetlere ilişkin duran varlıklar ile bu varlıklara ilişkin borçlar hakkında açıklamalar,

ı) Şerefiye ve diğer maddi olmayan duran varlıklara ilişkin açıklamalar,

i) Maddi duran varlıklara ilişkin açıklamalar,

j) Kiralama işlemlerine ilişkin açıklamalar,

k) Karşılıklar ve koşullu yükümlülüklere ilişkin açıklamalar,

l) Çalışanların haklarına ilişkin yükümlülüklere ilişkin açıklamalar,

m) Vergi uygulamalarına ilişkin açıklamalar,

n) Borçlanmalara ilişkin ilave açıklamalar,

o) İhraç edilen hisse senetlerine ilişkin açıklamalar,

ö) Aval ve kabullere ilişkin açıklamalar,

p) Devlet teşviklerine ilişkin açıklamalar,

r) Raporlamanın bölümlemeye göre yapılmasına ilişkin açıklamalar,

s) Diğer hususlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Mali Bünyeye ve Risk Yönetimine İlişkin Bilgiler

Sermaye yeterliliği standart oranı

MADDE 7- (1) Ana ortaklık bankanın konsolide ve konsolide olmayan sermaye yeterliliği standart oranı, bu oranın ilgili mevzuatta belirlenen orandan düşük olması halinde bunun nedenleri ve öngörülen çözüm stratejileri açıklanır.

(2) Sermaye yeterliliği standart oranının tespitinde kullanılan risk ölçüm yöntemleri açıklanır.

Sermaye yeterliliği standart oranına ilişkin bilgiler:

* Risk ağırlıkları düşükten yükseğe doğru sıralanır.

Sermaye yeterliliği standart oranına ilişkin özet bilgi:

Özkaynak kalemlerine ilişkin bilgiler:

Konsolide özkaynak kalemlerine ilişkin bilgiler:

(3) İçsel sermaye yeterliliği değerlendirme süreci kapsamında içsel sermaye gereksiniminin cari ve gelecek faaliyetler açısından yeterliliğinin değerlendirilmesi amacıyla uygulanan yaklaşımın bir özeti verilir.

Kredi riski

MADDE 8- (1) Kredi riski bakımından;

a) Borçlu veya borçlular grubu veya coğrafi bölgeler ile sektörlerin bir risk sınırlamasına tabi tutulup tutulmadığı, risk limitlerinin dayandıkları bölümleme yapısı ve hangi aralıklarla belirlenmekte olduğu,

b) Günlük olarak yapılan işlemlerle ilgili olarak risk limitleri ve dağılımlarının belirlenip belirlenmediği, bilanço dışı risklere ilişkin risk yoğunlaşmasının günlük olarak müşteri ve bankaların hazine bölümü yetkilileri bazında izlenip izlenmediği,

c) Kredi ve diğer alacakların borçlularının kredi değerliliklerinin düzenli aralıklarla ilgili mevzuata uygun şekilde izlenip izlenmediği, açılan krediler için alınan hesap durumu belgelerinin ilgili mevzuatta öngörüldüğü şekilde denetlenmiş olup olmadığı, denetlenmemiş ise nedenleri, kredi limitlerinin değiştirilip değiştirilmediği, kredilerin ve diğer alacakların teminatlarının bulunup bulunmadığı,

ç) Muhasebe uygulamasında tahsili gecikmiş ve değer kaybına uğramış unsurlarının tanımları,

d) Değer ayarlamaları ve karşılıklara ilişkin yöntem ve yaklaşımlar,

e) Kredi riski azaltımının etkileri dikkate alınmaksızın mahsup işlemleri sonrası maruz kalınan risklerin toplam tutarı ile farklı risk sınıfları ve türlerine göre ayrıştırılmış risklerin ilgili döneme ilişkin ortalama tutarı,

açıklanır.

(2) Ana ortaklık bankanın vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesi ve benzeri diğer sözleşmeler cinsinden tutulan pozisyonları üzerinde kontrol limitlerinin bulunup bulunmadığı, bu tür araçlar için üstlenilen kredi riskinin piyasa hareketlerinden kaynaklanan potansiyel riskler ile beraber  yönetilip yönetilmediği açıklanır.

(3) Ana ortaklık bankanın, önemli ölçüde kredi riskine maruz kaldığında vadeli işlem, opsiyon ve benzer nitelikli sözleşmeleri, hakların kullanılması, edimlerin yerine getirilmesi veya satılması yoluyla kısa zamanda sona erdirerek toplam riski azaltma yoluna gidip gitmediği açıklanır.

(4) Kredi riski bakımından;

a) Tazmin edilen gayrinakdi kredilerin, vadesi geldiği halde ödenmeyen krediler gibi aynı risk ağırlığına tabi tutulup tutulmadığı,

b) Kredilerden yenilenen ve yeniden itfa planına bağlananların ilgili mevzuatla belirlenen izlenme yöntemi dışında, bankalarca risk yönetim sistemleri çerçevesinde yeni bir derecelendirme grubuna veya ağırlığına dahil edilip edilmediği, bu yöntemler ile ilgili yeni önlemlerin alınıp alınmadığı, bankalarca risk yönetim sistemleri çerçevesinde uzun vadeli taahhütlerin kısa vadeli taahhütlere oranla daha fazla kredi riskine maruz kaldığı kabul edilerek risk ayrıştırmasına gidilip gidilmediği,

açıklanır.

(5) Kredi riski bakımından;

a) Bankaların yurtdışında yürütmekte oldukları bankacılık faaliyetleri ve kredilendirme işlemlerinin az sayıda ülke ya da mali kurum ile yürütülmesi durumunda bunun ilgili ülkenin ekonomik koşulları dikkate alındığında önemli bir risk doğurup doğurmadığına ilişkin değerlendirme,

b) Uluslararası bankacılık piyasasında aktif bir katılımcı olarak diğer finansal kurumların finansal faaliyetleri ile birlikte değerlendirildiğinde önemli ölçüde kredi riski yoğunluğuna sahip olunup olunmadığı,

açıklanır.

(6) Kredi riski bakımından;

a) Ana ortaklık bankanın ilk büyük 100 ve 200 nakdi kredi müşterisinden olan alacağının toplam nakdi krediler portföyü içindeki payı,

b) Ana ortaklık bankanın ilk büyük 100 ve 200 gayrinakdi kredi müşterisinden olan alacağının toplam gayrinakdi krediler portföyü içindeki payı,

c) Ana ortaklık bankanın ilk büyük 100 ve 200 kredi müşterisinden olan nakdi ve gayrinakdi alacak tutarının toplam bilanço içinde ve nazım hesaplarda izlenen varlıklar içindeki payı,

açıklanır.

(7) Ana ortaklık bankaca üstlenilen kredi riski için ayrılan genel karşılık tutarı açıklanır.

(8) Önemli bölgelerdeki önemlilik arz eden risk sınıflarına göre ayrıştırılmış risk tutarlarının coğrafi dağılımı; risk sınıflarına göre ayrıştırılmış risklerin sektörlere veya karşı taraflara göre dağılımı ve tüm risklerin kalan vadelere göre dağılımı asgari olarak aşağıdaki tablolar esas alınarak açıklanır ve gerekli görülen ilave bilgiler bulunması halinde bunlara açıklamada yer verilir.

Önemli Bölgelerdeki Önemlilik Arz eden Risklere İlişkin Profil:

*  Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte yer alan risk sınıfları dikkate alınacaktır.

* * AB ülkeleri, ABD ve Kanada dışındaki OECD ülkeleri

*** Tutarlı bir esasa göre bölümlere dağıtılamayan varlık ve yükümlülükler

Sektörlere veya Karşı Taraflara Göre Risk Profili

*  Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte yer alan risk sınıfları dikkate alınacaktır.

Vade Unsuru Taşıyan Risklerin Kalan Vadelerine Göre Dağılımı :

(9) Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen risk sınıflarının her biri için aşağıdaki bilgiler açıklanır;

a) Görevlendirilen kredi derecelendirme kuruluşlarının ve ihracat kredi kuruluşlarının isimleri ve bu kuruluşlar değiştirildi ise sebepleri,

b) Görevlendirilen her bir kredi derecelendirme kuruluşu ile ihracat kredi kuruluşunun  kullanıldığı risk sınıfları,

c) Alım satım hesaplarına dahil edilmeyen kalemler için kredi derecelendirmesinin bulunmaması, bunun yerine ihraçcı veya ihraç için kredi derecelendirmesinin bulunması halinde, söz konusu kalemler için mevcut söz konusu kredi derecelendirmelerinin kullanılma sürecine ilişkin bilgi,

ç) Görevlendirilen her bir kredi derecelendirme kuruluşunun ve ihracat kredi kuruluşunun derecelendirme notunun Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin Ek-1’nde sayılan kredi kalitesi kademelerinden hangisine karşılık geldiği,

d) Aşağıdaki tablo esas alınmak suretiyle Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin Ek-1’nde tanımlanan her bir risk ağırlığına tekabül eden kredi riski azaltımı öncesi ve sonrası toplam risk tutarı ve özkaynaklardan indirilen tutarlar.

Risk Ağırlığına Göre Risk Tutarları:

(10) Aşağıdaki tablo esas alınarak, sektörlere veya karşı taraf türüne göre; ayrı ayrı, değer kaybına uğramış kredi ve tahsili gecikmiş kredi tutarları, değer ayarlamaları ve karşılıklar, dönem içinde değer ayarlamaları ve karşılıklara ilişkin tutarlar kamuya açıklanır.

Önemli Sektörlere veya Karşı Taraf Türüne Göre Muhtelif Bilgiler

(11) Değer kaybına uğramış krediler için değer ayarlamalarında ve karşılıklarda meydana gelen değişiklikler arasındaki mutabakat (mümkün olması durumunda coğrafi bölgeler bazında) açıklanır. Bu bilgiler aşağıdaki hususları içerir:

a) Değer ayarlamaları ve karşılıkların türü hakkında açıklama,

b) Açılış bakiyeleri,

c) Dönem içinde ayrılan karşılık tutarları,

ç) Dönem içinde krediler üzerinden tahmini olası zararlar için ayrılan veya serbest kalan tutarlar ve kur farklarına, faaliyet birleşmelerine, devralma işlemlerine ve bağlı ortaklıkların elden çıkartılmasına göre belirlenenler de dahil diğer ayarlamalar ve karşılıklar arasındaki transferler,

d) Kapanış bakiyeleri,

e) Bu fıkranın uygulamasında doğrudan gelir tablosuna kaydedilen değer ayarlamaları ve tahsilatlar ayrıca açıklanır.

Değer Ayarlamaları ve Kredi Karşılıkları Değişimine İlişkin Bilgiler

* Kur farklarına, faaliyet birleşmelerine, devralma işlemlerine ve bağlı ortaklıkların elden çıkartılmasına göre belirlenenler.

Piyasa riski

MADDE 9- (1) Ana ortaklık bankanın risk yönetimi politikaları çerçevesinde piyasa riskinden korunmak amacıyla önlem alıp almadığı, piyasa riskine maruz kalınması nedeniyle banka yönetim kurulunun risk yönetimine ilişkin olarak almış olduğu önlemler, piyasa riskinin ölçümünde kullanılan yöntemler ile piyasa riski ölçümlerinin hangi aralıkta yapılmakta olduğu açıklanır.

a) Piyasa riskine ilişkin bilgiler: